Praca na platformach
Kurierzy, kierowcy, dostawcy i freelancerzy z aplikacji. UE przyjęła dyrektywę, która odwraca ciężar dowodu i ogranicza zarządzanie ludźmi przez algorytm.
Moduł jest nowy i każdy tekst w nim czeka na weryfikację przez prawnika. Traktuj go jako orientację, nie jako podstawę do działania.
Nic z tego nie obowiązuje jeszcze w prawie krajowym. Państwa muszą transponować dyrektywę do 2 grudnia 2026; dopóki dany kraj nie wpisze jej do swojego prawa, te zasady nie dają tam roszczenia. Już teraz obowiązuje natomiast RODO — zob. Twoje dane.
Źródło pierwotne: Directive (EU) 2024/2831 — CELEX 32024L2831
Transpozycja w 27 krajach
Kto wpisał ją do prawa krajowego, a komu kończy się czas.
Co daje Ci dyrektywa
Domniemywa się, że jesteś pracownikiem
Art. 5 · CELEX 32024L2831Jeżeli fakty wskazują na kierownictwo i kontrolę ze strony platformy, stosunek prawny domniemywa się za zatrudnienie — i to platforma, a nie Ty, musi udowodnić coś przeciwnego. To odwraca zwykły ciężar dowodu: nie musisz już sam wykazywać, że faktycznie byłeś pracownikiem. Stosuje się to w odpowiednich postępowaniach administracyjnych i sądowych od 2 grudnia 2026 r.; wcześniej rozstrzyga prawo krajowe, a państwa mogą ująć te zasady inaczej przy transpozycji.
Czego platformie nie wolno zbierać
Art. 7 · CELEX 32024L2831Systemy zautomatyzowanego monitorowania i podejmowania decyzji nie mogą przetwarzać danych o Twoim stanie emocjonalnym lub psychicznym, nie mogą wnikać w prywatne rozmowy ani zbierać danych, gdy nie pracujesz i nie oferujesz pracy. Nie mogą też przewidywać, czy skorzystasz z praw podstawowych — na przykład wstąpisz do związku zawodowego — ani wnioskować o cechach chronionych, takich jak pochodzenie rasowe, status migracyjny, zdrowie czy poglądy polityczne. Identyfikacja biometryczna w tłumie jest zakazana; weryfikacja „jeden do jednego”, że to Ty, nie.
Co muszą Ci powiedzieć o algorytmie
Art. 9 · CELEX 32024L2831Platforma musi Ci powiedzieć — na piśmie i przed pierwszym dniem pracy — które Twoje dane i działania są monitorowane, po co, kto te dane otrzymuje, jakie kategorie decyzji podejmują systemy, jakie parametry na te decyzje wpływają oraz na jakiej podstawie konto może zostać ograniczone, zawieszone lub zamknięte. Musi poinformować ponownie przed każdą zmianą wpływającą na warunki pracy oraz na żądanie. Ty dostajesz informacje o systemach, które dotyczą Cię bezpośrednio; pełniejszy obraz trafia do przedstawicieli pracowników i organów na wniosek.
Decyzję o zablokowaniu musi podjąć człowiek
Art. 10 · CELEX 32024L2831Decyzję o ograniczeniu, zawieszeniu lub zamknięciu Twojego konta albo umowy musi podjąć człowiek — nie sam system. Platforma musi też nadzorować swoje systemy zautomatyzowane i co najmniej raz na dwa lata oceniać ich wpływ na warunki pracy wspólnie z przedstawicielami pracowników, a osoby sprawujące ten nadzór muszą mieć kompetencje, szkolenie i realne uprawnienie do uchylenia decyzji automatycznej oraz ochronę przed zwolnieniem za skorzystanie z niego. Jeśli ocena wykaże wysokie ryzyko dyskryminacji lub naruszenia praw, system trzeba zmienić albo wycofać.
Wyjaśnienie i ponowne rozpatrzenie
Art. 11 · CELEX 32024L2831Możesz żądać wyjaśnienia każdej decyzji zautomatyzowanej, bez zbędnej zwłoki, i omówić ją z wyznaczoną osobą kontaktową po stronie platformy. Przy decyzjach, które bolą — ograniczenie, zawieszenie lub zamknięcie konta, odmowa wypłaty, zmiana statusu umownego albo cokolwiek o równoważnej dolegliwości — platforma musi podać pisemne uzasadnienie najpóźniej w dniu, w którym decyzja wchodzi w życie. Możesz następnie wnieść o ponowne rozpatrzenie: platforma ma dwa tygodnie na umotywowaną odpowiedź. Jeśli okaże się, że decyzja narusza Twoje prawa, musi to naprawić w ciągu dwóch tygodni albo wypłacić rekompensatę i nie dopuścić do powtórki.
Bezpieczeństwo, presja i molestowanie
Art. 12 · CELEX 32024L2831Platforma musi ocenić ryzyka tworzone przez jej systemy zautomatyzowane — wypadki, presję psychospołeczną, obciążenia ergonomiczne — sprawdzić, czy zabezpieczenia są wystarczające, i faktycznie wprowadzić środki zapobiegawcze. Nie może używać tych systemów do wywierania nadmiernej presji ani w inny sposób zagrażać Twojemu zdrowiu fizycznemu i psychicznemu, i musi mieć działające kanały zgłaszania przemocy i molestowania. Jeśli aplikacja popycha Cię do szybszej jazdy, żeby utrzymać ocenę — to właśnie o tej sytuacji jest ten artykuł.
Przed zmianą zasad muszą się skonsultować
Art. 13, Art. 14 · CELEX 32024L2831Platforma nie może wprowadzić ani istotnie zmienić swoich systemów zautomatyzowanych bez uprzedniego poinformowania i konsultacji z przedstawicielami pracowników; na większych platformach — powyżej 250 pracowników w danym państwie — musi też sfinansować ekspercką pomoc, której ci przedstawiciele potrzebują, by zrozumieć propozycję. Gdy przedstawicieli nie ma, musi poinformować pracowników bezpośrednio, na piśmie i prostym, przejrzystym językiem. W praktyce to właśnie zamienia cichą nocną zmianę algorytmu w coś, co trzeba najpierw ogłosić i przedyskutować.